ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Π τ Δ: Διακοσμητικός ή εγγυητικός; «Στην σκιά του Πρωθυπουργού, ανήμπορος...»

Π τ Δ: Διακοσμητικός ή εγγυητικός; «Στην σκιά του Πρωθυπουργού, ανήμπορος...»



Του ΓΙΩΡΓΟΥ Χ. ΣΩΤΗΡΕΛΗ *

Η περίπτωση της ελληνικής Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας εμφάνισε, υπό τις δύο εκδοχές της - πριν και μετά την συνταγματική αναθεώρηση - ορισμένες από τις πλέον χαρακτηριστικές παραλλαγές της Προεδρευόμενης Δημοκρατίας.
Σε γενικές γραμμές, ο ρόλος του Προέδρου, ως αιρετού ανώτατου άρχοντα, είναι κατά κανόνα πιο κρίσιμος από αυτόν του μονάρχη. Βαίνει δε κλιμακούμενος ανάμεσα σε έναν Πρόεδρο του οποίου οι αυστηρά τυποποιημένες αρμοδιότητες δεν απέχουν πολύ από αυτές του μονάρχη - οπότε υπερτερεί, εν τέλει, μόνον ως προς την δημοκρατική του νομιμοποίηση - και σε έναν Πρόεδρο που διαδραματίζει αισθητά ενεργότερο ρόλο στο πλαίσιο της εκτελεστικής εξουσίας, αναδεικνυόμενος σε σημαντικό πόλο της. Ωστόσο, ακόμη και στην περίπτωση που έχουμε έναν ισχυρό πρόεδρο - και αυτό συμβαίνει, ιδίως αλλά όχι πάντα, όταν αυτός εκλέγεται άμεσα, όπως σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, από τον λαό- ο ρόλος του σε καμία περίπτωση δεν μπορεί (και δεν πρέπει άλλωστε) να είναι ισότιμος με αυτόν του πρωθυπουργού. Διότι τότε πλέον μιλούμε για ημιπροεδρικό σύστημα, το οποίο για πολλά χρόνια ίσχυε μόνο στη Γαλλία αλλά το έχουν υιοθετήσει πλέον, με διάφορες παραλλαγές, για τους δικούς τους λόγους, και αρκετές χώρες του πρώην ανατολικού μπλόκ.
Με την αναθεώρηση του 1986, φθάσαμε στην άλλη ακραία εκδοχή της Προεδρευόμενης Δημοκρατίας, δηλαδή την σήμερα ισχύουσα.
Θεωρητικώς βέβαια, πρόκειται για μια αποκατάσταση του αμιγώς κοινοβουλευτικού χαρακτήρα του πολιτεύματος.
Από εκεί και πέρα όμως αρχίζουν τα ερωτηματικά:
-Γιατί να καταργηθούν τα διαγγέλματα του Προέδρου χωρίς κυβερνητική έγκριση; Δεν δικαιούται δηλαδή ο Ανώτατος Άρχων του κράτους, που εξακολουθεί, μάλιστα, να εκλέγεται με τον ίδιο συναινετικό τρόπο -και άρα με ευρεία δημοκρατική νομιμοποίηση -, να επικοινωνεί σε έκτακτες περιστάσεις με τον λαό χωρίς κηδεμονία;
-Γιατί, ενώ προβλέφθηκε δημοψήφισμα, τόσο με πρωτοβουλία της κυβέρνησης όσο και με πρωτοβουλία της Βουλής, έπρεπε να καταργηθεί η δυνατότητα προκήρυξης δημοψηφίσματος για κρίσιμο εθνικό ζήτημα και από τον Πρόεδρο, είτε αυτοτελώς είτε συνδυαζόμενη και με λαϊκή πρωτοβουλία;
Όλα αυτά οδηγούν σε ένα αναμφισβήτητο συμπέρασμα, που το διατύπωσε μάλιστα πρώτος ο ο Αριστόβουλος Μάνεσης:
Μαζί με τις επίφοβες εξουσίες του Προέδρου φαίνεται να περικόπηκαν εντέλει και αυτές που στοιχειοθετούν τον ρυθμιστικό του ρόλο. Όσες δε από αυτές του απέμειναν, είναι κατά βάσιν καθαρά συμβολικές και διεκπεραιωτικές.
Είναι εύλογο λοιπόν να τίθεται σήμερα ένα μείζον ερώτημα: ποιος είναι τελικά ο ρόλος του Προέδρου στο ελληνικό πολίτευμα, μετά την αναθεώρηση του 1986; Μήπως ο Πρόεδρος είναι, πλέον, όπως έχει λεχθεί χαρακτηριστικά, ένας πολιτικός «συμβολαιογράφος» ή, ακόμα χειρότερα, «ένα πουκάμισο αδειανό»;
Η απάντηση είναι προφανής, κατά την άποψή μου, και έχει δύο σκέλη:
Το πρώτο σκέλος αφορά την αποτίμηση της έως τώρα συνταγματικής μας πραγματικότητας. Υπό αυτό το πρίσμα, ο αναθεωρητικός νομοθέτης έδειξε πράγματι μια υπέρμετρη δυσπιστία απέναντι στον Πρόεδρο, πηγαίνοντας -όπως το συνηθίζουμε, δυστυχώς, όλοι εμείς οι Έλληνες- από το ένα άκρο στο άλλο. Φθάσαμε δε, σήμερα, στον αντίποδά της, με έναν Πρόεδρο ο οποίος, παρά την ευρεία δημοκρατική του νομιμοποίηση, βρίσκεται στην σκιά του Πρωθυπουργού, ανήμπορος, ακόμη και σε περιόδους κρίσης, να αναλάβει πρωτοβουλίες που συνάδουν με τον ρυθμιστικό του ρόλο και περιοριζόμενος κατά βάσιν στις άτυπες -αλλά όχι και ασήμαντες- λειτουργίες που χαρακτηρίζουν τον μονάρχη της βασιλευόμενης δημοκρατίας: «να νουθετεί, να ενθαρρύνει και να προειδοποιεί».
Ωστόσο, η σημερινή πραγματικότητα βοά ότι χρειάζονται κάποιες συνταγματικές τροποποιήσεις.
Οι συνθήκες είναι καταλληλότερες για έναν πιο νηφάλιο και αποστασιοποιημένο από μικροπολιτικές σκοπιμότητες διάλογο. Η συνταγματική πολιτική είναι υποσύνολο της όλης πολιτικής και οι σχετικές αποφάσεις δεν είναι δυνατόν να λαμβάνονται σε συνθήκες θερμοκηπίου, μακριά από την ζέουσα κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα. Ωστόσο, το ότι η σημερινή πολιτική περιρρέουσα ατμόσφαιρα δεν εστιάστηκε στην εκλογή του Προέδρου, όπως συνέβαινε το 1975 και το 1986, είναι θετικό για να αναζητηθούν επιτέλους, με εποικοδομητικό τρόπο, οι ενδεικνυόμενες λύσεις.
Πρέπει επιπλέον να συζητηθεί και το αν θα αποδοθούν στον Πρόεδρο και κάποιες πρόσθετες αρμοδιότητες, πέραν αυτών που είχε το 1975 ώστε να φθάσουμε σε συνθέσεις και συγκλίσεις ως προς τον ρόλο και την προοπτική του θεσμού.

·O Γιώργος Χ. Σωτηρέλης είναι καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.








Αποστολή με E-mail Εκτύπωση







Πρόσφατα
[χθες 15:20]  Η κα Σοφία Νικολάου και η...
[χθες 13:39]  Οταν αποφασίσετε τι θέλετε...
[χθες 12:53]  Οταν ο ερχομός σου χαλάει την...
[χθες 12:24]  Γερά τον Δαβουρλή… (Γειτονική...
[χθες 11:56]  Περί δηµοσίας Παιδείας (ή: Οι...
[χθες 10:53]  «Ο Αθρωπος στην Αρένα»
[χθες 09:49]  Χαιρέτα μου …τον πλάτανο!
[χθες 12:53]  Ποιον βοήθησε τελικά η επίμαχη...








Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [02:09:24]