ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Επιδημία και πολιτική αγωγή

Επιδημία και πολιτική αγωγή



ΤΗΣ ΣΩΤΗΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ *

Η επιδημία του κοροναϊού φαίνεται σήμερα σαν μια υπαρξιακή απειλή με οικονομικές συνέπειες που θα εξαρτηθούν από τη διάρκειά της. Αλλά, όποια κι αν είναι η διάρκεια, θα περάσει, όπως περνούν οι συμφορές ― θα περάσει νωρίτερα και με λιγότερες απώλειες αν κάνουμε τα σωστά πράγματα.
Οι επιδημίες, όπως όλες οι κρίσεις, δοκιμάζουν την αντοχή μας, το ήθος μας και την πολιτική μας αγωγή. Το πρωτεύον είναι φυσικά να μην αρρωστήσουμε, να μη χάσουμε χρόνο υγείας και να προστατέψουμε τη ζωή μας και τη ζωή των συνανθρώπων μας. Αν και ενόσω είμαστε υγιείς, ας σκεφτούμε το εξής: πόσο διαφέρει μια σημερινή επιδημία από εκείνη της πανούκλας του 1665 (την αναφέρω επειδή τη μελέτησα όταν έγραφα ένα μυθιστόρημα με τίτλο «Το τέλος του κόσμου σε αγγλικό κήπο») ― διαφέρει πολύ, ευτυχώς για μας: η επιστήμη έχει προχωρήσει με τεράστια άλματα (είναι κλισέ και να το λέμε)· η θρησκοληψία έχει περιοριστεί, αν και παραμένει πηγή καθυστέρησης και καταστροφών. Η ανθρώπινη άγνοια, η μαγική σκέψη, έχει, εν πολλοίς, δώσει τη θέση της στη λογική· η λογική ευνοεί την πρόληψη, την καταπολέμηση και τη διαχείριση των κινδύνων. Προπάντων, από το μακρινό 1665, έχει εξελιχθεί ο μηχανισμός, η οντότητα που ονομάζουμε κράτος (συχνά με δυσπιστία ή περιφρόνηση), η οποία συντίθεται από όλους εμάς, από τους πολίτες με τις διαφορετικές ιδιότητες του καθενός.
Στον 17ο αιώνα, «ένας στους πέντε Λονδρέζους είχε πεθάνει· μερικοί είχαν δηλητηριαστεί από προληπτικά φάρμακα με υδράργυρο και λευκό αρσενικό που πουλούσαν διάφοροι αγύρτες. Οι δρόμοι της πόλης ήταν άδειοι και πολλές πόρτες σπιτιών χτυπούσαν στο ελαφρό αεράκι: οι κάτοικοι, που είχαν φύγει τρέχοντας, τις είχαν αφήσει ανοιχτές. Το καλύτερο γιατρικό για την πανούκλα ήταν η φυγή» ― σήμερα, υπάρχουν αρχές, υπάρχουν νόμοι, υπάρχει μια ολόκληρη κουλτούρα ατομικής ευθύνης και ορθού λόγου που μπορούν να μας προστατέψουν πολύ πιο αποτελεσματικά απ' ό,τι το ρακένδυτο πλήθος εκείνου του μυθιστορήματος. Αλλά για να μας προστατέψουν πρέπει να συνεργαστούμε. Να τι νομίζω ότι πρέπει να κάνουμε· να τι πρέπει να μάθουμε.
Ο σεβασμός του πολίτη για την κοινότητα στην οποία ζει σημαίνει σεβασμό για τις συμβάσεις της, για τον νόμο, για το «δημόσιο πράγμα», είτε πρόκειται για δημόσια περιουσία, είτε για θεσμούς, είτε για προειδοποιήσεις και προτροπές των ειδημόνων. Κι εδώ υπάρχει ένα βαθύ πρόβλημα: αν ζούμε εν τω κόσμω, όχι δηλαδή σε μοναστήρι, υπακούμε ευλόγως στους νόμους του κράτους, όχι σε εκείνους των εκκλησιαστικών ηγεσιών ― συνείδηση του πολίτη σημαίνει αναγνώριση ότι είναι μέρος μιας κοινότητας, όχι ενός ποιμνίου, μέσα στην οποία έχει δικαιώματα και υποχρεώσεις. Το αν είναι παραλλήλως μέρος ενός ποιμνίου θα έπρεπε να έχει πνευματική και όχι πρακτική διάσταση. Στην περίπτωση μιας επιδημίας, χρειάζονται πρακτικά μέτρα ―αυτά που συνιστούν οι ειδικοί ιατροί― και λιγότερο τελετές και μυστήρια, τα οποία, θα συμφωνήσουμε όλοι, σπανίως κάνουν θαύματα. Εξάλλου, τα θαύματα θεωρούνται «θαύματα» λόγω της εξαιρετικής τους σπανιότητας.
Πολλοί άνθρωποι είναι πολίτες υπό την έννοια ότι έχουν αστυνομική ταυτότητα και ΑΦΜ. Οι βάνδαλοι έχουν αστυνομική ταυτότητα (για το ΑΦΜ δεν παίρνω όρκο), κι ο Αλ Καπόνε ήταν Αμερικανός πολίτης αλλά γάζωνε κόσμο με αυτόματο: Οχι ότι είναι απαραίτητη η παραπομπή στους γκάγκστερ για να εικονογραφήσουμε την έλλειψη πολιτικής αγωγής που είμαστε ικανοί να επιδείξουμε. Η πολιτική αγωγή καταλήγει σε μια πολύ συγκεκριμένη συμπεριφορά που στηρίζεται στην η αρχή του μη βλάπτειν και, προπάντων, στην υποχρέωση της βοήθειας στους άλλους σε περίπτωση κινδύνου. Πράγματι, έχει κι άλλα συστατικά -την ενεργή συμμετοχή, την ανεκτικότητα, τη διάθεση και την ικανότητα της διαπραγμάτευσης- αλλά, σ' αυτή τη στιγμή της κρίσης, ας μείνουμε στα στοιχειώδη.
Το πρώτο που νομίζω πως πρέπει να συνειδητοποιήσουμε είναι ότι ζούμε σε έναν αλληλεξαρτώμενο κόσμο ―έχει παρέλθει ο καιρός όπου ο χωρικός ή ο βοσκός κατέβαινε στην πόλη τέσσερις φορές τον χρόνο― ότι ζούμε σε εγγύτητα και η εγγύτητα συνεπάγεται κανόνες της ζωής του άστεως: η άγνοια δεν δικαιολογείται· η νομική επίγνωση είναι καθήκον μας. Είμαστε μέλη μιας ανθρώπινης κοινότητας που σκέφτεται, αναλαμβάνει ευθύνες και παίρνει αποφάσεις, πλην όμως αποφάσεις που σχετίζονται με το γνωστικό πεδίο του καθενός. Ο πολίτης που παριστάνει ότι τα ξέρει όλα (μαζί και κρυμμένες, σκοτεινές αλήθειες), δεν ξέρει τίποτα και είναι επικίνδυνος για τον εαυτό του και για τους άλλους.
Οσο πιο σχολαστικοί είμαστε στη συμμόρφωσή μας στους κανόνες, τόσο ασφαλέστερα θα περάσουμε αυτή τη δύσκολη περίοδο: όχι, δεν πρέπει να αφήσουμε την τύχη μας στην καλοκαιρία. Στο «Τέλος του κόσμου σε αγγλικό κήπο», «ήρθε ο καύσωνας, τα πρώιμα κυνικά καύματα του Ιουνίου: τα πορτοκάλια ωρίμαζαν στα δέντρα· το χορτάρι ξεράθηκε και τα αγριολούλουδα αρρώστησαν· ο θάνατος παραμόνευε παντού· ακόμα και στα κοτέτσια - οι κότες γεννούσαν σάπια αυγά. Δεν ήταν βίαιος θάνατος, ήταν θάνατος από σήψη, πνιγμό, ασφυξία· θάνατος από πανούκλα, μαύρος θάνατος σε λευκό άλογο».
Δεν πρόκειται να συμβεί ό,τι συνέβη το 1665, όταν η επιδημία τελείωσε με μια μεγάλη πυρκαγιά που ρήμαξε την πόλη του Λονδίνου: Από τον 17ο αιώνα έχουμε διανύσει μακρύ δρόμο κι οι πόλεις μας δεν είναι πια φτιαγμένες από ξύλο· ούτε εμείς είμαστε οι άνθρωποι εκείνης της μακρινής εποχής που ζούσαν μαζί με τους αρουραίους κι αντί να πλένουν τα πιάτα τα άφηναν στην αυλή για να τα γλείψουν τα σκυλιά.

* Η Σώτη Τριανταφύλλου είναι ιστορικός, συγγραφέας.





Αποστολή με E-mail Εκτύπωση







Πρόσφατα
[13:00]  Υπάρχει 1821 χωρίς το 1453;
[12:31]  5η Ιουνίου : Παγκόσμια ημέρα...
[11:49]  Οι σιωπηλοί άνθρωποι
[10:45]  Το ευφάνταστο επιχείρημα του υπουργείου...
[09:49]  Συναινετικές λύσεις στον τρόπο εξέτασης
[08:41]  Πώς θα ξεφύγουμε από τις εθνικές και...
[χθες 12:53]  Αν δεν αντιμετωπίσει την πείνα θα...
[χθες 12:22]  Η περιοχή μας πλεονεκτεί και...








Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [13:47:41]