ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Θύμωσε η Αρτεμη, θάνατος στην πόλη

Θύμωσε η Αρτεμη, θάνατος στην πόλη



Του ΙΩΑΝΝΗ ΜΟΣΧΟΥ, αρχαιολόγου
Το μυθικό υπόβαθρο της Πάτρας, όπως το διέσωσε ο περιηγητής και γεωγράφος Παυσανίας, σχετίζεται με μία μεγάλη επιδημία, η οποία αποδόθηκε στην οργή της κύριας λατρευόμενης θεότητας, της Άρτεμης.
Η θεά, που εύκολα καταφερόταν εναντίον των ανθρώπων που ασεβούσαν, όπως πολλά περιστατικά της μυθολογίας διασώζουν, τιμώρησε του Πατρείς με το άγονο της γης αλλά και με αρρώστιες ασυνήθιστες, που οδήγησαν σε μεγάλο αριθμό θανάτων, τόσων που ποτέ δεν είχαν σημειωθεί ενωρίτερα.
Η τελευταία αυτή αναφορά του Παυσανία αποτελεί έμμεση μνεία και σε άλλες επιδημίες που μάστιζαν κατά καιρούς την ευρύτερη περιοχή των Πατρών, μικρότερης ίσως έκτασης και διάρκειας εκείνης που συσχετίστηκε με την οργή της θεάς. Ο ίδιος ο περιηγητής δεν δίνει περισσότερες λεπτομέρειες για το είδος και τη μορφή της επιδημίας, καθώς στην απώτερη εκείνη εποχή ελάχιστη σημασία είχαν αυτά. Πιθανώς, όμως, σχετιζόταν για τους ίδιους τους ανθρώπους με την ποσότητα και το είδος της τροφής, της οποίας την έλλειψη είχε προκαλέσει η Αρτεμη.
ΕΡΩΤΑΣ ΗΤΑΝ Η ΑΙΤΙΑ
Τη μήνι της και την επιδημία που έστειλε ως τιμωρία προκάλεσαν ένας παράνομος έρωτας που βεβήλωσε το ιερό της. Η Κομαιθώ, η παρθένα ιέρειά της στον ναό της Τρικλαρίας, ερωτεύθηκε τον όμορφο Μελάνιππο και οι δυο τους χρησιμοποίησαν τον ιερό χώρο ως νυφική κλίνη. Ο χρησμός που ζήτησαν οι Πατρείς από το μαντείο των Δελφών ξεσκέπασε την ιεροσυλία των ερωτευμένων και απαίτησε τη θυσία τους.
Παράλληλα, το μαντείο ζήτησε την ετήσια ανθρωποθυσία δύο όμορφων νέων, από την οποία η Πάτρα απηλλάγη με την έλευση του βασιλιά Ευρύπυλου. Ο τελευταίος έφερε στην πόλη τη λάρνακα με το άγαλμα του Διόνυσου, έργο του θεού Ήφαιστου, εγκαθιστώντας ουσιαστικά τη λατρεία του θεού της διασκέδασης, της χαράς και του ποτού ως μία από τις κυρίαρχες στην περιοχή.
ΣΤΟ ΕΛΕΟΣ ΤΩΝ ΘΕΩΝ
Το μυθικό αυτό περιστατικό, που σχετίζεται με την εποχή της συνένωσης των τριών πολιχνών και την ίδρυση της Πάτρας, συνδέει τις πανάρχαιες ανθρωποθυσίες με την ύστατη ανθρώπινη αντίδραση της απόγνωσης στις μεγάλες επιδημίες. Με τον τρόπο αυτό προσπαθούσαν να εξευμενίσουν τους θεούς που προκαλούσαν ή επέτρεπαν τις επιδημίες, καθώς οι άνθρωποι ήσαν ανήμποροι τόσο να εντοπίσουν την πηγή τους όσο και να τις αντιμετωπίσουν με τα μέσα που διέθεταν. Παράλληλα, ο συγκεκριμένος μύθος απηχεί τα πραγματικά περιστατικά σοβαρών επιδημιών που έπλητταν την περιοχή και που όπως φαίνεται προκαλούσαν πολλά θύματα.
ΤΟ ΕΛΟΣ ΠΗΓΗ ΜΟΛΥΝΣΕΩΝ
Άλλες πηγές των ιστορικών χρόνων σιωπούν για τις πιθανές επιδημίες που έζησε η περιοχή. Η ίδια η Πάτρα είχε στη σημερινή κάτω πόλη μία διαρκή εστία μολύνσεως και απαρχής επιδημιών, λόγω του ελώδους της περιοχής, μία κατάσταση που είχε σοβαρό αντίκτυπο στον πληθυσμό της έως τις αρχές του 20ου αι. Έως το τέλος των αρχαίων χρόνων η περιοχή αυτή δεν προοριζόταν για κατοικίες και ήταν εγκατεστημένα εκεί ιερά, λουτρά, βιοτεχνίες και όσες εργασίες σχετίζονταν με τον λιμένα. Μάλιστα, την εποχή που επισκέφθηκε την Πάτρα ο Παυσανίας υπήρχε στην ευρύτερη θέση του σημερινού Αγίου Ανδρέα ένα άλσος για περιπάτους, το οποίο ο περιηγητής εκθειάζει.
Η κατάσταση στην πόλη φαίνεται πως τη ρωμαϊκή περίοδο είχε βελτιωθεί αρκετά με τα έργα υποδομής που υλοποίησε η ρωμαϊκή διοίκηση, κυρίως με τη μεταφορά άφθονου και καλού νερού μέσα στην πόλη με το υδραγωγείο, με το υπόγειο σύστημα αποχέτευσης και με τα πολλά δημόσια λουτρά, που ήταν μία αρεστή κοινωνική συνήθεια για τους πολίτες. Γενικώς, πάντως, η επιλογή της κατοίκησης στην άνω πόλη ήταν μάλλον σωτήρια καθώς προσέφερε υγιεινό κλίμα και απέτρεπε τις επιδημίες. Ο Κικέρωνας μάλιστα το 50 π.Χ. συνιστούσε την πόλη ως κατάλληλη για παραμονή και ανάρρωση.
ΣΕΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΛΟΙΜΟΙ
Η πρώτη αναφορά για επιδημικά θέματα στην υγεία του πληθυσμού μαρτυρείται μετά από το σεισμό του 551 μ.Χ., ο οποίος κατέστρεψε τις παρηκμασμένες υποδομές και στα προβλήματα που δημιουργήθηκαν βρήκε έδαφος κάποιο νόσημα που έφτασε από την Αιθιοπία. Μεγάλες επιδημίες πανώλης συνέβησαν τον 8ο αιώνα και στο πρώτο μισό του 15ου, ενώ το 1458 η επιδημία αυτή μεταδόθηκε από την Πάτρα στην Ιταλία.
Θανατηφόρες επιδημίες περιγράφουν και οι ενετικές εκθέσεις την περίοδο της ενετοκρατίας και ο πληθυσμός καταφεύγει στην εξοχή για να σωθεί. Το 1690 ασθένησαν στην Πάτρα όλοι οι ενετοί υπάλληλοι της διοίκησης. Από τότε κατάγεται η παροιμία «Πατρινός παπάς δεν γίνεται», καθώς ήταν τα πρώτα θύματα των θανατηφόρων επιδημιών, προστρέχοντας να κοινωνήσουν ετοιμοθάνατους ασθενείς ή μολύνονταν από τους νεκρούς της ενορίας τους.
Αλλά και την περίοδο της οθωμανοκρατίας τα πράγματα δεν ήταν καλύτερα. Η τάφρος περιμετρικά του φρουρίου ήταν γεμάτη ακαθαρσίες και πηγή νοσημάτων και επιδημιών. Περιηγητές που αναφέρουν την πανώλη και την επιμονή της στην πόλη των Πατρών τη συνδέουν με τους Εβραίους που αγοράζουν ενδύματα ασθενών και νεκρών, με τους Αλβανούς που κατακλέβουν τα σπίτια όσων έχουν πεθάνει και με εκείνους που, ενώ είναι υγιείς, εξαναγκάζονται να θάψουν τους μολυσμένους νεκρούς.
ΤΟ ΕΣΚΑΣΑΝ ΟΙ ΔΑΣΚΑΛΟΙ
Το 1790 η ασθένεια διήρκεσε τρία χρόνια και τα σχολεία έκλεισαν ενώ οι δάσκαλοι που είχαν προσκληθεί για τη διδασκαλία εγκατέλειψαν τον τόπο άρον άρον. Προκάλεσε 2000 θανάτους και όσοι σώθηκαν είχαν εγκαταλείψει έγκαιρα την πόλη. Οι πρόξενοι των ξένων χωρών είχαν καταφύγει στο Μεσολόγγι ή είχαν επιβιβαστεί σε πλοία στο λιμάνι και μόνο ο Οθωμανός διοικητής με δεκαπέντε άνδρες παρέμειναν στην Πάτρα, κυρίως για να αποτρέπει τις ληστείες των Οθωμανών στα εγκαταλελειμμένα σπίτια.





Αποστολή με E-mail Εκτύπωση







Πρόσφατα
[χθες 15:20]  Η κα Σοφία Νικολάου και η...
[χθες 13:39]  Οταν αποφασίσετε τι θέλετε...
[χθες 12:53]  Οταν ο ερχομός σου χαλάει την...
[χθες 12:24]  Γερά τον Δαβουρλή… (Γειτονική...
[χθες 11:56]  Περί δηµοσίας Παιδείας (ή: Οι...
[χθες 10:53]  «Ο Αθρωπος στην Αρένα»
[χθες 09:49]  Χαιρέτα μου …τον πλάτανο!
[χθες 12:53]  Ποιον βοήθησε τελικά η επίμαχη...








Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [00:17:17]